Hürmüz Boğazı buzları eritiyor mu?
İran savaşı diplomasisi Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yöneliyor
İran savaşında arabuluculuk yapan ülkeler, Hürmüz Boğazı’nın yeniden normal deniz trafiğine açılmasına ağırlık verdi. Tahran, Katar’ın seyrüsefer serbestisine uyulması çağrısının ardından trafiğin normale dönmesi için gerekli koşulların listesini hazırlamayı kabul etti.
ABD müzakerelerden uzaklaşıp ekonomik baskı politikasına yönelirken Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani perşembe günü Tahran’da üst düzey İranlı yetkililerle görüştü. Al Sani, Hürmüz Boğazı’nda uluslararası hukuka uygun seyrüsefer serbestisinin önemini vurguladı.
Katar ve Pakistan, haziran ayında ateşkese ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine ilişkin koşulları belirleyen bir mutabakat zaptının hazırlanmasına aracılık etmişti. Savaştan önce dünya petrol arzının yaklaşık %20’si İran ile Umman arasındaki boğazdan geçiyordu.
ABD ve İsrail’in altı ay önce savaşı başlatmasının ardından İran, kendi izni olmadan boğazdan geçen gemileri vurmakla tehdit etti. Deniz trafiği sert biçimde düşerken petrol fiyatları yükseldi ve boğaz üzerindeki kontrol Tahran’a müzakerelerde önemli bir koz sağladı.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, arabulucuların talebi üzerine Tahran’ın boğazı yeniden açmak için koşullarını hazırladığını söyledi. İran’ın geçmişteki talepleri arasında İran limanlarına yönelik ABD ablukasının sona erdirilmesi, tazminat ödenmesi ve yaptırımların kaldırılması bulunuyordu.
Rızai, İran ile Umman’ın boğazda bir deniz koridoru üzerinde anlaştığını açıkladı. Rotanın bir bölümü Umman, diğer bölümü İran sularından geçecek ve ABD’nin İran’ın koşullarını karşılaması halinde gemiler belirlenmiş merkezi kanalı kullanacak.
İran ve ABD son haftalarda doğrudan diplomatik temaslarını büyük ölçüde durdurdu ve görüşmeler üçüncü ülkeler üzerinden yürütülüyor. Tahran, müzakereler için 60 günlük süre öngören haziran mutabakatına dönülmesini istiyor ancak anlaşma deniz trafiği üzerindeki İran yetkisinin kapsamına ilişkin anlaşmazlık nedeniyle kısa sürede çökmüştü.
İran Devrim Muhafızları, İran ve Umman’ın boğazdaki trafiğin yönetilmesi ve gelirlerin paylaşılması konusunda prensipte anlaştığını açıkladı. Üst düzey bir İranlı yetkili ise anlaşmanın ayrıntıları üzerinde çalışmaların devam ettiğini söyledi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı Komutanı Amiral Brad Cooper, Amerikan kuvvetlerinin İran Devrim Muhafızları tarafından aylar önce Hürmüz Boğazı’na döşenen deniz mayınlarını temizlediğini ve uluslararası deniz yollarının açık olduğunu söyledi.
Cooper, ABD kuvvetlerinin son aylarda yaklaşık 750 milyon varil ham petrol taşıyan 1.500 ticari geminin boğazdan geçişine yardımcı olduğunu açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump boğazın açıldığını birçok kez söylese de İran’ın saldırı tehditleri nedeniyle çok sayıda gemi bölgeden geçmekten kaçınıyor. Gemi takip verileri, Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetin normal seviyenin yaklaşık %5-15’i düzeyinde kaldığını gösteriyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü, savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı’nda 70 olay yaşandığını ve bu olaylarda 19 denizcinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Kaynak: NationalTurk
