Dünya’da Neler Oldu, 19 Ekim 2026 Basın Özeti
Bu haftanın basın özetinde dünya gündemini üç büyük gelişme belirledi: ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırımları gevşetmesi, Fransa ve İtalya’da hayat pahalılığı protestolarının büyümesi ve Ortadoğu’daki savaşın küresel enerji piyasaları üzerindeki baskısının artması.
1. SAVAŞ VE DİPLOMASİ
ABD, Rusya yaptırımlarını gevşetti: Ukrayna’da yeni diplomatik gerilim
Haftanın en önemli diplomatik gelişmelerinden biri 16–17 Ekim’de yaşandı.
ABD Başkanı Donald Trump, Rusya’ya karşı yürürlüğe girmesi beklenen bazı yaptırım ve ek gümrük vergilerinden muafiyet sağlayan kararnameyi imzaladı.
Bu karar, Washington’ın Rus dizeli ithalatına yönelik anlaşmasının hemen ardından geldi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy kararı eleştirerek Moskova üzerindeki ekonomik baskının azaltılmasının Rusya’ya avantaj sağlayacağını söyledi.
Washington ise enerji arzını artırmanın ve Moskova’yı yeniden müzakereye yönlendirmenin amaçlandığını savunuyor.
2. ORTADOĞU
Basın özetinin bir diğer önemli konusu ise Ortadoğu oldu.
İran, Hürmüz Boğazı’nı yedi gün içinde açmayı teklif ediyor
18 Ekim’de İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD’nin belirli koşulları kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın bir hafta içerisinde yeniden açılabileceğini açıkladı.
İran’ın talepleri arasında Amerikan deniz ablukasının kaldırılması, petrol yaptırımlarının gevşetilmesi ve bölgesel çatışmaların sona erdirilmesi bulunuyor.
Washington ise İran’ın nükleer programının da anlaşmanın başlangıç aşamasında ele alınmasını istiyor.
Henüz anlaşma sağlanmış değil.
Yemen’de insani kriz derinleşiyor
Reuters’ın 14 Ekim tarihli araştırması, yeniden yoğunlaşan Yemen savaşının insani sonuçlarını ortaya koydu.
Çatışmalar nedeniyle yaklaşık 800 bin kişinin insani yardıma erişimi kesintiye uğradı.
Taiz’de 600 binden fazla insan gıda yardımına bağımlı. Hastanelerde ilaç ve tıbbi malzeme sıkıntısı yaşanıyor.
Yalnızca son haftalarda 200 binden fazla kişinin yerinden edildiği bildiriliyor.
18 Ekim’de Mısır da Suudi Arabistan’a Husilere karşı destek vermeye hazır olduğunu açıkladı.
3. AVRUPA SİYASETİ
Fransa’da yüz binlerce kişi sokakta
17 Ekim’de Fransa genelinde hayat pahalılığı, eğitim sistemindeki sorunlar ve kamu hizmetlerine ilişkin taleplerle büyük gösteriler düzenlendi.
Le Monde’un aktardığı tahminlere göre katılım 550 bin ile 800 bin kişi arasındaydı.
Gösterilere öğrenciler, öğretmenler, sendikalar ve Sarı Yelekliler hareketinden katılımcılar da destek verdi.
Paris, Marsilya, Lyon, Bordeaux ve Limoges’da protestoların bazı bölümlerinde şiddet olayları yaşandı. Kamu binaları ve mağazalar zarar gördü.
18 Ekim itibarıyla yetkililer hafta sonu boyunca yaklaşık 2 bin kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron olayları kınarken barışçıl gösteri hakkı ile şiddet eylemlerinin birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi. Muhalefetteki bazı siyasi temsilciler ise polis müdahalelerini ve hükümetin ekonomik politikalarını eleştirdi.
İtalya’da da benzer protestolar
17–18 Ekim’de Milano, Torino ve Bologna’da hayat pahalılığı protestoları düzenlendi.
ANSA’nın haberine göre özellikle Milano’daki gösterilerin bir bölümünde polisle çatışmalar ve mağazalara yönelik saldırılar yaşandı.
Başbakan Giorgia Meloni protesto hakkını savunduğunu ancak şiddet eylemlerinin kabul edilemeyeceğini açıkladı.
4. DÜNYA EKONOMİSİ
IMF: Yapay zekâ büyümeyi destekliyor, savaş ve borçlar risk yaratıyor
Haftanın en önemli ekonomik raporu 13 Ekim’de açıklandı.
Uluslararası Para Fonu, 2026 küresel büyüme tahminini %3,1’e yükseltti.
Bu yükselişin önemli nedenlerinden biri yapay zekâ altyapısına yapılan büyük yatırımlar.
Ancak IMF üç temel riske dikkat çekti:
Enerji fiyatları, yüksek kamu borçları ve AI yatırımlarının gelecekteki getirilerine ilişkin belirsizlik.
Raporda yapay zekâ yatırımlarının sağladığı ekonomik faydanın ülkeler arasında eşit dağılmadığı da vurgulanıyor.
Avrupa için borç uyarısı
16 Ekim’de IMF, Avrupa ülkelerinin kamu borçlarını sürdürülebilir düzeyde tutabilmeleri için büyümeyi hızlandırmaları veya borçlanmayı azaltmaları gerektiğini açıkladı.
Euro Bölgesi için büyüme beklentisi:
Yıl Büyüme
2026 %1,1
2027 %1,2
IMF, Avrupa’da verimlilik artışının yetersiz kaldığına ve yaşlanan nüfusun kamu maliyesi üzerindeki baskısına dikkat çekiyor.
Petrol yeniden 110 dolara yaklaştı
Brent petrol 16 Ekim Cuma günü 109,86 dolar seviyesinde kapandı.
18 Ekim’de ise ABD’nin Rusya yaptırımlarını gevşetmesinin ardından fiyatlar geriledi.
Bu dalgalanma, küresel enerji piyasasının diplomatik gelişmelere ne kadar duyarlı olduğunu gösteriyor.
5. TEKNOLOJİ
Anthropic, şirket hisselerinin %5’ini kamu yararı fonuna ayırıyor
18 Ekim’de şirket hisselerinin %5’ini yeni kurulacak bir kamu yararı fonuna tahsis edeceğini duyurdu.
Fonun amacı, yapay zekânın istihdam ve toplum üzerindeki etkilerine yönelik araştırmaları ve sosyal projeleri desteklemek.
Şirketin daha önce açıkladığı 200 milyon dolarlık işgücü araştırması taahhüdü de bu yaklaşımın parçası.
Reuters’a göre karar, şirketin planlanan halka arz süreciyle de bağlantılı.
Samsung-TSMC işbirliği
Güney Kore basınındaki haberlere dayanan Reuters’a göre yeni nesil yüksek bant genişlikli bellek çiplerinin üretiminde teknolojisini kullanmaya hazırlanıyor.
Bu bellekler özellikle işlemcilerinin yapay zekâ uygulamalarında kullandığı kritik bileşenler arasında.
İşbirliği henüz şirketlerin tamamı tarafından bağımsız biçimde doğrulanmış bir anlaşma olarak değerlendirilmemeli.
6. İKLİM VE AFETLER
İstanbul’daki sel dünya basınında
15-16 Ekim’de İstanbul’da meydana gelen şiddetli yağışlar uluslararası basında geniş yer buldu.
AP’nin haberine göre sellerde en az üç kişi hayatını kaybetti. Binlerce kişi mahsur kaldığı bölgelerden tahliye edildi.
Yetkililer yağışın son 83 yılın en şiddetli olaylarından biri olduğunu açıkladı.
Sakarya ve Kocaeli’de de ciddi hasar meydana geldi.
Türkiye’nin yaklaşan COP31 iklim zirvesindeki rolü nedeniyle olay uluslararası iklim tartışmalarıyla da ilişkilendirildi.
Güney Amerika’da El Niño selleri
Arjantin, Paraguay ve Uruguay’da aşırı yağışlar nehirlerin taşmasına neden oldu.
Paraguay’ın Ayolas bölgesinde 2 binden fazla kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Arjantin’de tarım ve hayvancılık alanları su altında kaldı; Iguazú Şelaleleri çevresindeki bazı turistik noktalar kapatıldı.
Çin güneş enerjisi teknolojilerine ihracat kontrolü hazırlıyor
İklim ve teknoloji kesişimindeki önemli bir başka gelişme de Çin’den geldi.
Pekin, gelişmiş güneş paneli üretiminde kullanılan 12 teknolojiye yeni ihracat kontrolleri getirmeyi önerdi.
Henüz değerlendirme aşamasındaki düzenleme, diğer ülkelerin güneş enerjisi üretim teknolojilerine erişimini etkileyebilir.
7. AFRİKA
Etiyopya’da Tigray sorunu yeniden gündemde
16 Ekim’de Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Tigray bölgesinde yeni bir geçici yönetim oluşturulduğunu açıkladı.
Hükümetin hedefi altı ay içinde bölgesel seçimlerin yapılması.
Ancak bölgede yeniden başlayan çatışmalar ve Etiyopya–Eritre gerilimi siyasi süreci zorlaştırıyor.
Reuters’a göre yaklaşık 750 bin kişi hâlâ yerinden edilmiş durumda.
Bu gelişme özellikle Afrika Boynuzu’ndaki istikrar, göç ve Kızıldeniz güvenliği açısından önemli.
Afrika’nın maden yatırımları büyüyor
Africa Finance Corporation, demir cevheri ve uranyum yatırımlarını genişletmeye hazırlanıyor.
Gine, Liberya, Moritanya ve Sierra Leone’nin demir cevheri üretimi önümüzdeki yıllarda dünya arzında daha önemli hale gelebilir.
Ayrıca Angola üzerinden Atlantik’e ulaşan Lobito Koridoru projesi, Afrika madenlerinin uluslararası pazarlara taşınması açısından stratejik önem taşıyor.
8. SPOR
Futbolda haftanın dikkat çeken sonuçları
Fenerbahçe, Aston Villa karşısında 6-0 kaybetti
14 Ekim’deki Şampiyonlar Ligi maçında Aston Villa, Fenerbahçe’yi 6-0 mağlup etti.
Nicolas Jackson ve Ross Barkley ikişer gol attı. Diğer goller Johan Manzambi ve Tammy Abraham’dan geldi.
Şampiyonlar Ligi’ndeki diğer temsilcimiz Galatasaray da İspanyol devi Barcelona’ya evi RAMS Park’ta 4-1 kaybederek ilk iki haftayı puansız kapattı.
Como, Fiorentina’yı deplasmanda yendi
18 Ekim’de Como, Fiorentina deplasmanından 3-1 galibiyetle ayrıldı.
Como’nun gollerini Mattia Liberali, Nico Paz ve Anastasios Douvikas attı.
Bu sonuçla Como 14 puana ulaştı ve Serie A’nın üst sıralarındaki yerini korudu.
Juventus, Lazio’ya 3-0 yenildi
Torino’da oynanan karşılaşmada Lazio, Juventus’u 3-0 mağlup etti.
Bu galibiyet Lazio’yu Inter ile aynı puana taşıdı.
İtalyan basını özellikle Juventus’un hücum üretkenliğini ve savunma hatalarını tartışıyor.
İngiltere’de Brighton’ın yükselişi
Brighton, Crystal Palace’ı 5-0 yendi.
Diego Gómez’in yaklaşık 51 metreden attığı gol haftanın en çok konuşulan futbol anlarından biri oldu.
Arsenal ise Nottingham Forest’ı 1-0 yenerek Manchester City’yi takibini sürdürdü.
Kaynak: NationalTurk
