Dünya’da Neler Oldu, 21 Eylül 2026 Basın Özeti
14-21 Eylül haftasında dünya gündemini Orta Doğu’daki çatışmalar, Rusya-Ukrayna savaşında yeniden yükselen gerilim, Rusya ve Almanya’daki seçimler, ABD’nin Grönland anlaşması ve merkez bankalarının faiz kararları belirledi.
Eylül ayının üçüncü haftasında dünya gündeminin merkezinde bir kez daha savaşlar, enerji güvenliği ve ekonomi vardı. İran savaşı çevresinde büyüyen bölgesel gerilim Suudi Arabistan ve Yemen hattına taşınırken, petrol fiyatları yeniden küresel ekonominin en önemli başlıklarından biri haline geldi.
Avrupa’da ise Rusya-Ukrayna savaşında enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurma girişimi sonuç vermedi. Haftanın sonunda Ukrayna’nın Moskova’ya yönelik savaşın en büyük insansız hava aracı saldırılarından birini gerçekleştirmesi ve aynı saatlerde Rusya’da parlamento seçimlerinin yapılması dikkat çekti.
Orta Doğu’da gerilim Suudi Arabistan’a sıçradı
İran merkezli bölgesel savaşın etkileri hafta boyunca Körfez’de hissedildi. İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırdı. Haftanın sonunda Riyad çevresindeki hedeflere yönelik yeni saldırılar açıklanırken, Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerindeki borsalar geriledi.
Husilerin Yemen’in Kızıldeniz kıyısında ilerleyerek Babülmendep Boğazı çevresindeki stratejik noktalarda etkisini artırması da küresel ticaret açısından endişeleri büyüttü. Boğaz, dünya enerji ve deniz taşımacılığının kritik geçiş noktalarından biri. Washington doğrudan askeri müdahale konusunda temkinli davranırken Suudi Arabistan’a istihbarat ve hedefleme desteği sağlanabileceğini bildirdi.
Petrol fiyatları hafta boyunca 100 dolar seviyesinin üzerinde seyrederken 21 Eylül sabahında diplomasi beklentileriyle Brent petrol yaklaşık 102 dolar seviyesine geriledi.
BM’den ABD ve İran hakkında dikkat çeken rapor
Birleşmiş Milletler İran Bağımsız Uluslararası Araştırma Misyonu, 17 Eylül’de yayımlanan raporunda ABD’nin şubat ayında İran’daki bir okul ve spor tesisine yönelik iki saldırısının savaş suçu oluşturduğuna inanmak için “makul gerekçeler” bulunduğunu açıkladı.
Aynı raporda İran yönetiminin ülkedeki hükümet karşıtı protestoları bastırırken insanlığa karşı suçlar işlediğine inanmak için de makul gerekçeler bulunduğu belirtildi. Pentagon Reuters’ın konuyla ilgili sorusuna yorum yapmadı.
Rusya-Ukrayna arasında enerji ateşkesi başlamadan sarsıldı
ABD Başkanı Donald Trump hafta başında Rusya ile Ukrayna’nın birbirlerinin enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurmayı kabul ettiğini duyurdu. Ancak sahadaki gelişmeler açıklamayla örtüşmedi.
15 Eylül gecesi Rusya yaklaşık 200 insansız hava aracıyla Ukrayna’ya saldırdı; Kiev’deki akaryakıt istasyonları ile farklı bölgelerdeki enerji ve liman altyapısı hedef alındı. Ukrayna ise Rusya’nın Syzran petrol rafinerisi ile Taganrog ve Oryol’daki tesislere saldırı düzenledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırıları durdurabilmek için Rusya’nın da aynı şekilde hareket edeceğine ilişkin güvence istediklerini söyledi.
Gerilim haftanın sonunda daha da yükseldi. Rus yetkililere göre Ukrayna, 20 Eylül’de Moskova ve çevresine savaşın başlamasından bu yana bildirilen en büyük İHA saldırılarından birini gerçekleştirdi. Moskova petrol rafinerisinin bir bölümü hasar gördü ve saldırılarda can kayıpları yaşandı.
Rusya savaşın gölgesinde sandığa gitti
Rusya‘da 18-20 Eylül tarihleri arasında, Ukrayna’nın 2022’de geniş çaplı işgalinin başlamasından sonraki ilk parlamento seçimi gerçekleştirildi.
İlk resmi sonuçlara göre Vladimir Putin’in desteklediği Birleşik Rusya oyların yaklaşık yüzde 57,5’ini alarak açık ara önde yer aldı. Komünist Parti, LDPR, Yeni İnsanlar ve Adil Rusya da parlamentoya girmeye hazırlanırken savaş karşıtı birçok adayın seçime katılmasına izin verilmedi.
Seçimlerin son günü Moskova’ya yönelik yoğun Ukrayna İHA saldırılarıyla aynı zamana denk geldi. Kremlin yönetimi sonucu hükümet politikalarına verilen desteğin göstergesi olarak sunarken, Rusya dışındaki muhalif seçmenler çeşitli ülkelerde protesto niteliğinde oy kullandı.
Almanya’da AfD yükselişini sürdürdü
Almanya’da 20 Eylül’de yapılan Mecklenburg-Vorpommern ve Berlin eyalet seçimleri, ülkenin siyasi dengelerindeki değişimi bir kez daha ortaya koydu.
AfD, Mecklenburg-Vorpommern’de oylarını önemli ölçüde artırarak birinci parti oldu. Başbakan Friedrich Merz’in CDU’su ise eyalette 1949’dan bu yana herhangi bir eyalet seçimindeki en kötü sonucunu aldı. Berlin’de Sol Parti seçimden birinci çıkarken AfD üçüncü sırada yer aldı.
Reuters’ın aktardığı değerlendirmelere göre yüksek yaşam maliyetleri, enerji fiyatları, ekonomik durgunluk ve göç politikaları seçmen tercihlerinin başlıca unsurları arasında yer aldı. Diğer büyük partiler ise AfD ile koalisyon kurmama politikalarını sürdürüyor.
ABD, Danimarka ve Grönland arasında kritik anlaşma
Basın özetindeki en önemli gelişmelerden birisi ise Arktik bölgesinde yaşandı.
ABD, Danimarka ve Grönland arasında varılan anlaşmayla Washington’ın Grönland’daki askeri varlığını genişletebilmesinin önü açıldı. Anlaşma aynı zamanda NATO dışındaki ülkelerin adada askeri üs kurmasını ve bazı hassas yatırımları gerçekleştirmesini engellemeyi amaçlıyor.
Danimarka hükümeti anlaşmanın Kuzey Atlantik ve Arktik güvenliğini güçlendireceğini açıklarken Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın Grönland’ın çıkarlarını tanıdığını söyledi. Düzenleme, Donald Trump‘ın daha önce dile getirdiği Grönland’ı ABD’ye katma hedefinden farklı olarak adanın egemenliğini değiştirmiyor.
Fed üç yıl sonra faiz artırdı
Ekonomi gündeminin en önemli gelişmesi ABD Merkez Bankası’ndan geldi.
Fed, 16 Eylül’de politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına çıkardı. Bu karar ABD’de yaklaşık üç yıl sonra gerçekleştirilen ilk faiz artırımı oldu. Fed yetkililerinin büyük çoğunluğu yıl sonuna kadar en az bir faiz artışı daha beklediğini ortaya koydu.
Enerji fiyatları, ithalat tarifeleri ve güçlü ekonomik aktivitenin enflasyon baskısını canlı tutması küresel merkez bankalarının para politikasında yeniden sıkılaşmaya yönelmesine yol açtı. Japonya Merkez Bankası da hafta içinde faiz oranını yüzde 1,25’e çıkararak 31 yılın en yüksek seviyesine taşıdı.
ABD ve Çin masaya oturdu: Gündemin merkezinde yapay zekâ vardı
Basın özetinin bir diğer dikkat çeken konusu ise ABD ile Çin heyetleri 20 Eylül’de New York’ta ticaret, kritik mineraller ve yapay zekâ konularını ele aldı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng’e iki ülke arasında yapay zekâ kaynaklı güvenlik olaylarının karşılıklı bildirilmesini öngören yeni bir mekanizma önerdi. Görüşmeler aynı zamanda Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 24 Eylül’de Washington’da gerçekleştirmesi planlanan zirvenin hazırlığı niteliğindeydi.
İki ülke arasındaki ticaret anlaşmazlıkları, teknoloji kısıtlamaları, Tayvan, kritik mineraller ve yapay zekânın askeri kullanımı zirvenin temel gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Gazze’de savaşın bıraktığı yıkım can almaya devam ediyor
Gazze’de yaklaşık bir yıl önce büyük çaplı çatışmaları durduran ateşkese rağmen savaşın bıraktığı fiziksel yıkım ağır sonuçlar doğurmaya devam etti.
Gazze kentinde daha önce hava saldırılarında ağır hasar gören yedi katlı bir bina 16 Eylül’de çöktü. Arama kurtarma çalışmalarının tamamlanmasının ardından 21 kişinin hayatını kaybettiği, 45 kişinin ise enkazdan sağ çıkarıldığı açıklandı.
Reuters’ın aktardığına göre Gazze’de yeniden inşa süreci henüz başlamış değil ve iki milyondan fazla insanın önemli bölümü çadırlarda ya da hasarlı yapılarda yaşamını sürdürüyor. Filistinli ve BM yetkilileri ağır iş makinelerinin bölgeye girişindeki kısıtlamaların çalışmaları aksattığını söylerken İsrail bu sınırlamaların ekipmanların silahlı grupların eline geçmesini önlemeyi amaçladığını belirtiyor.
Japonya haftaya tayfun alarmıyla başladı
21 Eylül sabahında Japonya’nın Pasifik kıyıları Dujuan Tayfunu’nun etkisi altına girmeye başladı. Japonya Meteoroloji Ajansı Tokyo’nun da bulunduğu Kanto bölgesinde şiddetli yağış, kuvvetli rüzgâr, ani sel ve heyelan uyarısı yaptı.
Izu Adaları ve Chiba başta olmak üzere bazı bölgelerde hafta sonundan itibaren 300 milimetrenin üzerinde yağış kaydedildi. Aichi’de düzenlenen Asya Oyunları’ndaki bazı organizasyonlar da kötü hava koşulları nedeniyle ertelendi.
Yeni haftada gözler New York ve Washington’da
Basın özetinin sonunda gözler ABD’de olacak. 14-21 Eylül haftası küresel gündemin savaş, enerji ve ekonomik belirsizlik ekseninde şekillendiği bir dönem oldu. Yeni haftanın merkezinde ise New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu bulunacak.
Donald Trump’ın Volodimir Zelenskiy dahil birçok liderle görüşmesi planlanırken ABD-İran savaşına ilişkin diplomatik temaslar da yakından izlenecek. Ardından 24 Eylül’deki Trump-Şi Cinping görüşmesi ABD-Çin ilişkileri açısından haftanın en önemli buluşmalarından biri olacak.
Dünya’da Neler Oldu? 21 Eylül 2026 Basın Özeti / NationalTurk
Dünyada geçen hafta neler oldu? – 31 Ağustos 2026 Basın Özeti
Kaynak: NationalTurk
